Vroeger luisterde ik met SDR# op de pc naar zendamateurs: een RTL-SDR-stick, een antenne en dan zelf door de band draaien. Leuk, maar je moet er wel bij zitten. Kan de UGNAS dat niet doen? Scannen op de 2 m- en 70 cm-band, opnemen zodra iemand praat, en een overzicht laten zien van waar gesproken wordt.
Hoe het werkt
Een RTL-SDR ziet 2,4 MHz tegelijk. De scanner springt elke seconde langs vijf vensters: 2 m, drie stukken 70 cm (relais, simplex) en PMR446, de band van de walkietalkies uit de winkel. Per venster rekent hij in één keer alle kanalen uit en kijkt of er ergens een signaal boven de ruis uitkomt. Zo ja, dan blijft hij daar, maakt er FM-geluid van en neemt het op als MP3. Na een gesprek luistert hij nog even mee op dezelfde band, want er komt vaak antwoord.
Niet alles wat zendt, praat
De eerste uren stond de lijst vol met opnames waarin niets te horen was. Op 70 cm zenden relais die een draaggolf aanhouden zonder geluid, er is digitaal verkeer (DMR) en er zijn bakens die regelmatig piepen. Daarom kijkt de scanner naar het geluid zelf:
- Spraakpoort. Spraak heeft een duidelijk patroon in het spectrum, ruis is vlak. Alleen als het een halve seconde als spraak klinkt gaat de poort open. Een draaggolf komt zo nog maar anderhalve seconde door in plaats van een minuut.
- Herkennen en overslaan. DMR (aan-uit in het ritme van tijdsloten), pulserende bakens en draaggolven worden herkend, gelogd en een tijdje genegeerd. Hardnekkige frequenties kun je op de pagina zelf op Overslaan zetten.
- Zachte zenders. Mijn eigen Baofeng kwam binnen met de stem zo’n 30 keer te zacht. Een automatische volumeregeling trekt zachte stemmen op, alleen als de spraakpoort open is.
- Te sterk. Zend ik zelf vlak naast de antenne, dan raakt de stick overstuurd. Bij een heel sterk signaal zet de scanner de versterking tijdelijk op nul.
Naar zolder
Eerst zat de stick direct in de NAS. Dat werkte, maar de NAS maakt zelf ook ruis. Nu staat de antenne op zolder, vijf meter hoger op een metalen voet, met de stick in een oude Raspberry Pi 3B. Die draait alleen rtl_tcp en stuurt de ruwe radiosignalen over het netwerk naar de NAS. Het ruisniveau op 2 m zakte daarmee van 30 naar 19 dB. De Pi had eerst kuren: met een slechte usb-kabel kreeg hij te weinig spanning. Nieuwe kabel en lader, opgelost.
De pagina
- Live meeluisteren, met een paar seconden vertraging.
- Scanner aan of uit, zodat hij geen stroom en rekenkracht kost als ik er geen tijd voor heb.
- Kiezen welke banden: 2 m, 70 cm, PMR of een combinatie.
- Overzicht per frequentie over het laatste uur, 24 uur, 7 of 30 dagen, met de namen van de relais in de regio, zoals PI2NON en PI2MEP.
- Alle opnames terug te luisteren; ze blijven 60 dagen bewaard.
| Onderdeel | Wat |
|---|---|
| Ontvanger | RTL-SDR-stick (RTL2832U + R820T) |
| Op zolder | Raspberry Pi 3B met rtl_tcp |
| Scanner | eigen Python-programma in Docker op de UGNAS (numpy, scipy, lame) |
| Banden | 2 m (145,0–145,8), 70 cm (430–432, 433,4–433,6, 438,6–439,6), PMR446 |
| Belasting NAS | ± 8% van één kern bij scannen, ± 25% tijdens een opname |
Wat het einddoel wordt weet ik nog niet: zendamateurs, PMR, noodkanalen of misschien AIS van schepen. Voorlopig is het een proefopstelling, en PMR is het leukst: daar gebeurt het meest.